گفت و گو با اندرو نيکول فيلمنامه نويس «ارباب جنگ»
مترجم: سارا پاک ضمير
از زبان فيلمنامه نويس
اندرو نيکول نويسنده و کارگردان نيوزيلندي از معدود کارگردان هايي است که به بازي هاي بي خطر علاقه اي ندارد و برايش مهم نيست که مردم تمايل دارند چگونه فيلمي را تماشا کنند. او تأکيد مي کند که شايد نگاه وي در برگيرنده نوعي ناآگاهي باشد، اما تمايل دارد تنها فيلم هايي را بسازد که شخصاً از تماشاي آنها لذت مي برد. او اعتقاد دارد که اگر فيلمي به نظر وي جذاب باشد، بي ترديد گروهي از مخاطبان سينما را نيز راضي مي کند و همين طرز تفکر او را به نگارش فيلمنامه و ساخت فيلم ارباب جنگ رهنمون شد. اندرو نيکول در گفت و گوي ذيل از گونگي شکل گيري فيلمنامه ملودرام ارباب جنگ و دل مشغولي هايش سخن مي گويد:
موضوع اين فيلم بسيار دشوار است. چه عاملي باعث شد که اين داستان را بنويسيد و کارگرداني کنيد؟
دشوار بودن سوژه يکي از دلايلي بود که باعث شد به سراغ آن بروم. فيلم هاي بسياري ديده ام که به قاچاق اسلحه مي پردازند، اما تا به حال فيلمي نديده ام که با محوريت يک قاچاقچي اسلحه ساخته شده باشد. اين در حالي است که اثر مخرب يک قاچاقچي اسلحه به مراتب بيشتر از قاچاقچي مواد مخدر است. دنياي قاچاق اسلحه، دنيايي است که نديده بودم در فيلم هاي قبلي آن را کشف کرده باشند. من به اين دنيا علاقه داشتم و در فيلم شخصيتي وجود داشت که من تمايل داشتم به کمک آن وجه تاريک شخصيت آدمي را به مخاطبان نشان دهم. مي خواستم ببينم مردي را که اسلحه را مانند جارو شارژِي مي فروشد، چه احساسي مي تواند داشته باشد.
نگارش در فيلمنامه چگونه پيش رفت؟
بسيار سريع. مدت زيادي را صرف جمع آوري اطلاعات کردم، اما زماني که شروع به نوشتن فيلمنامه کردم، تنها شش ماه به طول انجاميد که براي من بسيار سريع بود چرا که گاهي يک سال درگير نگارش فيلمنامه هستم. مي توانستم زمان نوشتن فيلمنامه را به چهار ماه نيز تقليل دهم. براي نوشتن فيلمنامه اين اثر با افرادي ملاقات کردم که تجارت اسلحه مي کردند و بايد بگويم اين تجربه براي من بسيار جذاب بود. حتي هواپيمايي که در اين فيلم استفاده کرديم، متعقل به يکي از اين فروشندگان بود و اين هواپيما سلاح واقعي را به کنگو حمل مي کرد. من همواره براي اين که فيلمنامه اي را بنويسم. نکات مورد علاقه ام را جمع آوري مي کنم و بعد در مورد چينش آنها در کنار هم فکر مي کنم. موضوعات بسياري وجود دارند که ذهن مرا به خود مشغول مي کنند اما کمتر مي توانم داستاني براي آنها بيابم. براي همين زماني که احساس کنم داستاني با دغدغه هاي من هم خواني دارد، به سادگي از کنار آن رد نمي شوم.
آيا ساخت فيلم بر اساس چنين فيلمنامه اي دشوار بود؟ به نظر مي رسد که کمتر استوديويي يافت شود که تمايل به ساخت چنين فيلمي داشته باشد.
بله، دشوار بود. نخستين باري که فيلمنامه به ثبت رسيد، يک هفته از جنگ عراق مي گذشت، زماني که مانند دوزخ بود. تا نخستين روز آغاز فيلم برداري تصور نمي کردم هرگز بتوانم فيلم را کليد بزنم، چرا که حتي اگر مي خواستم فيلم را به کمک سرمايه خارجي بسازم، تهديدهايي عليه ما صورت مي گرفت. بزرگ ترين تجربه اي که در اين مسير به دست آوردم اين بود که هيچ استوديويي نمي خواهد به هنگام تنگدستي به تو کمک کند، براي همين ساخت فيلم ارباب جنگ يک معجزه بود. چرا که هيچ نکته مثبتي پيرامون شخصيت محوري فيلمنامه وجود ندارد و او يک ضد قهرمان است.
شنيده ها حاکي از اين است که شخصيت محوري فيلمنامه شما که نيکلاس کيج آن راايفا مي کند، بر اساس پنج شخصيت واقعي شکل گرفته است، آيا اين مسئله صحت دارد؟
بله، اما بايد بگويم که من تنها توانستم با افراد از طريق تلفن صحبت کنم و براي اين که بتوانم فيلمنامه را بنويسم از کليپ هاي خبري، اينترنت و هر منبعي که تصورش را بکنيد، اطلاعات جمع آوري کردم. حتي در اين راه با فروشندگان اسلحه نيز ملاقات کردم، اما حقيقتي که وجود دارد اين است که آنها همه چيز را انکار مي کنند. آنها يا مي گويند که دخالتي در اين تجارت ندارند و يا اين که کسب و کارشان قانوني است.
طرح اوليه داستان را چگونه به دست آورديد؟
از خبري که در صفحه 12 نشريه نيويورک تايمز چاپ شده بود. اين خبر در کادر کوچکي کار شده بود، چرا که به نظر نمي رسيد تمايلي براي تبديل کردن آن به تيتر يک وجود داشته باشد. خبر در مورد فروشنده اسلحه اي است که بسيار مشهور است. او مدتي زنداني مي شود و قرار است که به دليل تمامي اتهاماتي که به وي وارد شده، مجازات شود، اما مانند شخصيت يوري در فيلم ارباب جنگ از زندان آزاد مي شود. به هنگام آزادي، رواديدش را به وي مي دهند و اجازه مي يابد که به کشورش باز گردد. حضور او درخارج از کشور بسيار ثمربخش تر از زنداني کردن او در داخل کشور است، چرا که از اين طريق آژانس هاي دولتي آمريکا مي توانند براي رسيدن به مقاصدشان از حضور او استفاده کنند. نکته ديگري که در اين داستان مرا مجذوب مي کرد، اين حقيقت بود که با پايان يافتن جنگ سرد، انباري از اسلحه براي فروشندگان بر جاي مي ماند و آنها مي توانستند به کمک آنها هر کاري که مي خواهند انجام دهند و در حال حاضر چنين مي کنند.
نکته جالبي که در مورد شخصيت محوري فيلم وجود دارد، اين است که او هيولايي است که لبخند بر لبش دارد و با آرامش خاطر جان هزاران نفر را در سراسر جهان مي گيرد. آيا نگاه شما به قاچاقچيان اسلحه اين گونه است؟
به نظر من شخصيت محوري فيلم هيولا نيست. حداقل مي توان گفت که خودش اين گونه فکر نمي کند و آن چه که من در مورد اين شخصيت دوست دارم اين است که شما او را براي مرگ هزاران نفر مقصر مي دانيد، اما زماني که اين را از او مي پرسيد، مي گويد او مسئول نيست، چر که او ماشه را نکشيده است. تنها زماني اين تجارت براي او به کابوس تبديل مي شود که مجبور است شخصاً ماشه را بکشد. اما تا رسيدن به اين مقطع، او نگاهي متفاوت به اين قضيه دارد. نکته ديگري که در خلق اين شخصيت مد نظر داشتيم، خود ويرانگري او بود. او رفته رفته درمي يابد که کارهايش ويران کننده بوده و اين امر آزارش مي دهد.
منبع: فيلم نگار شماره 44.
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}